Dili, 2 Marsu 2023 – Atu hasa´e tan kapasidade mediador sira iha Diresaun Nasional Prevensaun Konflitu Komunitaria, Autoridade Proteção Civil (APC) ho ajensia Nasoens Unidas, UN Women realiza workshop kona ba mediasaun no negosiasaun ba mediador sira.
Workshop ho tema Peer–to-Peer Learning Workshop on Mediation and Negotiation Community Based ne´e halao durante loron rua hahu 2 to ´o 3 Marsu 2023 iha Salaun Suai Room Timor Plaza, Dili.
“Workshop ne’e ho objetivu hasa’e konesementu no abilidade entre nivel rejional nomos lokal expertu sira oinsa halo prevensaun, mediasaun, no halo negosiasaun hodi promove esperensia sira ne’eb’e diak ho pratika ne’ebe fasil hodi fasilita mediasaun sensivel ba jeneru iha Timor-Leste nomos iha reziaun ASEAN,“ dehan Xefi UN Women iha Timor-Leste, Nishtha Satyam iha nia deskursu abertura, Kinta (2/3/2023).
Nia hatutan, “Promove komunikasaun nomos kooperasaun ida ne’eb’e forti entre mediador Timor-Leste no Rejiaun ASEAN nian atu suporta inklusivamente liuliu mediasaun bazeia ba jeneru iha nivel komunitariu nom’os hasa’e kapasidade ba mediador nasional sira iha TL nia parseria atu haluan konesimentu ba asesu justisa iha buat hotu-hotu, oinsa iha alternativa halo rezolusaun ba parte disputante sira hodi kontribui ba sustentailidade, paz iha ita nia rai”.
Ho realizasaun workshop ne´e Prezidente APC Superintendente PNTL, Ismael da Costa Babo, M.Sc espera APC bele hetan oportunidade no esperiensia ne’ebe aprezenta husi peritu sira ne´ebe sai orador durante loron 2.
“Ne’e pozitivamente kontribui bai ta ninia kapasitasaun rekursu umanu liuliu ba mediador,” dehan Prezidenti APC ne´e.
Iha workshop ne´e, APC tau liu atensaun para atu promove feto maluk sira hodi hola parte iha mediasaun iha asaun saida deit ba dezenvolvimentu nasional.
Mediadora Munisipiu Bobonaro, Maria Verdial partisipa workshop ida ne’e, ho esperansa ida oinsa atu bele estuda buat foun husi mediador nasaun avansadu sira.
“Ami mediador husi Munisipiu 13 enkui RAEOA, ho nasional hamutuk 40 resin ami mak halo koperasaun no mediasaun iha komunidade nia leet, ami nia difikuldade barak tamba ami mesak feto mak barak liu neduni ami presiza matenek, skill, kapasitasaun, hodi aumenta ami konesimentu oinsa atu hasoru karakter komunidade sira ne’ebe envolve iha konflitu,” esplika Maria.
Lia hanesan hato ó hosi Mediador Munisipiu Viqueque, Justino Sarmento Jeronimo hateten workshop ne’e interesante teb-tebes ba sira no bele hetan esperiensia nivel internasional nian husi nasaun seluk ne´ebe sai orador iha workshop ne´e.
“Ita nafatin aprende mos husi nasaun seluk hanesan ita nia orador sira ka fasilitador sira e’ebe mak husi nasaun seluk ne’ebe kapaz tebes no ami bele aprende diak liutan husi sira aban,“ hateten Justino.
Alende mediador hosi DNPKK, partisipa mos iha workshop ne´e hosi mediador ministeriu seluk ne´ebe iha relasaun ba servisu mediadora no negosiasaun nian, inklui instituisaun PNTL.
Orador internasional sira maka Prof. Miriam Coronel-Ferrer, eis Senior Mediation Adviser UN, Shadia Marhaban, Mediator and Regional Peace Leader, Mediators Neyond Borders International no Jularat Damrongviteetham, Konsultan Sasakawa Peace Foundation.
Textu & foto : Mateus da Costa